1: Ik wil graag weten hoeveel fijnstof er bij ons in de lucht zit. Welke meter kan ik dan het beste kopen/huren?

Als u op zoek bent naar een praktisch meetapparaat om 'real-time' de hoeveelheid fijnstof in de lucht te meten, dan is de Sujing Y09-PM2.5 de aangewezen meter voor u. Deze meter heeft een ingebouwde oplaadbare voeding en toont de PM2.5 waarde in µg/m3 op de display. De overheid heeft richtlijnen vastgesteld voor de PM2.5 waarde. Achterop de meter staat een tabel met de interpretatie van de metingen. Als u meetgegevens wilt opslaan, dan moet u kiezen voor Dylos.

interpretatie

U kunt een fijnstofmeter vergelijken met het gebruik van een thermometer, hij meet (de hoeveelheid stof in de lucht) daar waar u de meter neerzet. De lucht wordt middels een pomp/ventilator langs de lasersensor gevoerd, waar de fijnstofmeting plaatsvindt. Als u op meerdere momenten op divere plaatsen een aantal metingen verricht dan heeft u een goed beeld van de hoeveelheid fijnstof in die ruimte. Als de conclusie is dat er regelmatig teveel fijnstof in de lucht aanwezig is, dan is het ten zeerste aan te raden om een luchtreiniger aan te schaffen of nader onderzoek te verrichten om de bron op te sporen en te elimineren.



2: Zijn er verschillende methoden om fijnstof te meten?

Traditionele fijnstofmetingen (µg/m³) verlopen middels de gravimetrische methode (massatoename van een filter na het aanzuigen van een bepaald volume lucht) en wordt de 'Massa Concentratie Methode' genoemd. De benodigde meetapparatuur is zo kostbaar (circa $30.000) dat je bent aangewezen op het inschakelen van een professioneel meetbedrijf voor het uitvoeren van een dergelijke fijnstofmeting. Het nadeel van een geaccrediteerde fijnstofmeting (µg per kubieke meter) is dat deze duur is (circa € 1.500 per meting), slechts een momentopname betreft en nooit real-time kan plaats vinden. Bij traditionele fijnstofmetingen is altijd sprake van een gemiddelde waarde over een aantal uur; in de meeste gevallen wordt gesproken over dag- en jaargemiddelden.

Een alternatieve meetmethode is de zogenaamde 'Relatieve Concentratie Methode' die gebaseerd is op het tellen van het aantal deeltjes. Dit is een methode die de fijnstof-concentratie meet en een 1-op-1 relatie heeft met de 'Massa Concentratie Methode'. Het verschil tussen beide methoden is de zogenaamde conversiefactor (K-factor), die bepaald wordt door het volume en het soortelijk gewicht van de deeltjes. Als je eenmaal de K-factor hebt bepaald van de fijnstof, kun je het aantal deeltjes omrekenen naar de totale massa van de deeltjes. Een belangrijk voordeel van (Dylos) deeltjestellers is dat je real-time metingen kunt uitvoeren.



3: Hoe kun je de getallen op de display van de Dylos fijnstofmeters omrekenen naar het aantal deeltjes per m3 of dm3?

Op de display van de Dylos fijnstofmeters staat het aantal deeltjes per 0,01 cubic foot. Dit betekent dat je dit getal met 100 moet vermenigvuldigen om het aantal deeltjes per cubic foot te krijgen. Stel je leest op de display het getal 1.000 dan betekent dit: 1.000 deeltjes per 0,01 cubic foot oftewel 100.000 deeltjes per cubic foot (ft3).

Omrekening Cubic foot -> m3; 1 m3 = 35,315 ft3

In het geval van 1.000 op de display (deeltjes per 0,01 cubic foot): 1.000 x 100 x 35,315 = 3.531.500 deeltjes per m3

1 m3 = 1.000 dm3 => 3.531.500 deeltjes per m3  = 3.532 deeltjes per dm3

Samenvatting: Als je het aantal op de display vermenigvuldigt met 3,532 krijg je het aantal deeltjes per liter (dm3). Als je het aantal deeltjes per kubieke meter (m3) wilt weten, dan moet je een factor 3.532 hanteren.



4: Wat heb je aan het aantal deeltjes als fijnstof gerelateerde richtlijnen in µg/m³ worden uitgedrukt?

De reden dat het aantal fijnstofdeeltjes wordt geteld is dat deze alternatieve meetmethode betrouwbaar is en veel gemakkelijker en goedkoper is dan de gravimetrische meetmethode. Bij de gravimetrische methode wordt een vaste hoeveelheid lucht door een filter gevoerd en dan wordt de gewichtstoename van de filter bepaald. Met een 'deeltjesteller' (particle counter) meet je de hoeveelheid fijnstof in de lucht en drukt dit uit in het aantal deeltjes, daar waar de gravimetrische meetmethode de hoeveelheid fijnstof uitdrukt in microgrammen per kubieke meter (µg/m3). In het geval van Dylos telt de DC1100-PRO het aantal deeltjes dat kleiner is dan 2,5µm. De detectiegrens van de sensor is 0,5µm. Deeltjes die kleiner zijn dan 0,5µm hebben nauwelijks impact op de gewichtstoename als je kijkt naar deeltjes tot 2,5µm. In de praktijk is vastgesteld dat de Dylos fijnstofmeter een goede indicatie geeft van de PM2,5. Dit betekent dat je met een Dylos fijnstofmeter goed indicatieve fijnstofmetingen kunt uitvoeren. Je kunt met het aantal deeltjes goed vaststellen of de lucht goed of slecht is wat betreft de fijnstofconcentratie en wat de impact is van een bron die fijnstof veroorzaakt of wat de impact is van maatregelen om de fijnstofconcentratie terug te dringen.

N.B. Bij de 'Massa Concentratie Methode' bepalen grotere deeltjes (die veelal zwaarder zijn) het grootste deel van het resultaat, terwijl deeltjes minder schadelijk zijn naarmate ze groter zijn. Eigenlijk kun je dus beter het aantal deeltjes tellen. In de nabije toekomst zullen steeds meer richtlijnen in aantallen deeltjes worden opgegeven, omdat de meetmethode betrouwbaar is en veel minder complex en duur is. Hierdoor stel je meer mensen in staat om op meer locaties uitgebreide fijnstofmetingen uit te voeren. Momenteel wordt slechts op zeer beperkte schaal fijnstof gemeten en dan meten ze ook nog enkel daggemiddelden en meet je dus niet het verloop gedurende de dag en eventuele pieken in de fijnstofconcentratie.



5: Hoe bepaal je de conversiefactor om de aantallen deeltjes die staan vermeld op de Dylos display om te rekenen naar microgram (µg) per kubieke meter, zoals gehanteerd bij PM10 and PM2,5?

De totale deeltjesmassa is het product van het aantal deeltjes en de massa van de individuele deeltjes. De massa van een deeltje wordt bepaald door volume x dichtheid. Alhoewel de dichtheid van verschillende soorten deeltjes verschillend kan zijn, is de invloed maar beperkt. Alleen in zeer specifieke situaties moet een andere dichtheid dan de standaard 1.68 g/cm3 aangenomen worden, en zelfs dan zal het verschil (en dus de fout in de bepaling) niet veel meer dan een factor 2 zijn. Alhoewel de gravimetrische constante wel wat kan verschillen, is deze 1.68 g/cm3 een heel redelijke aanname gebleken die op vele decennia meten van omgevingsstof gebaseerd is. Onderzoek van TNO in een kantooromgeving heeft laten zien dat door een Grimm 1.109 en de TSI Dusttrak gerapporteerde gravimetrische data ook daadwerkelijk (zeer) goed met gelijktijdig verzamelde filterdata correspondeert.

Om een indicatie te krijgen van het aantal µg per m3 kan een conversiefactor van 150 worden toegepast. Deze aanname is gebaseerd op een onderzoek dat de University of Montana, Center for Environmental Health Sciences, heeft uitgevoerd. Uit dit onderzoek is ook gebleken dat in veel gevallen de PM10-waarde voor 70% uit PM2,5 bestaat. Dit betekent dat met een factor van 1,43 vanuit PM2,5 een indicatie van de PM10 kan worden berekend.

Een manier om de exacte conversiefactor te bepalen is met een pomp/filter combinatie. Hierbij wordt een ‘impactor’ voor de filter geplaatst om alle deeltjes tegen te houden die groter zijn dan 2,5 micrometer. Na een bepaalde periode verwijder je de filter en weegt deze. De massatoename gedeeld door het volume (m3) lucht dat door de filter is gegaan, is de massawaarde. De conversiefactor (K-factor) bepaal je door de massawaarde te delen door het gemiddeld aantal deeltjes per m3, dat je gelijktijdig hebt gemeten met een Dylos fijnstofmeter. De grootte van de individuele deeltjes die kleiner zijn dan 2,5 µm is niet zo belangrijk, omdat het gaat om het volume van het totaal aantal deeltjes. De Dylos werkt op basis van energieverlies van verstrooid laserlicht, dus bepaalt het totaal frontaal oppervlak van alle deeltjes (<2,5 µm) hoeveel laserlicht wordt geabsorbeerd en gereflecteerd.

TSI verkoopt de DustTrak Dust Monitor (circa $ 8.000) en suggereert µg per m3 te meten. Het werkingsprincipe is net als de Dylos gebaseerd op basis van energieverlies van verstrooid laserlicht. Het betreft een optische deeltjesteller met de mogelijkheid om een conversiefactor in te voeren, die je eerst experimenteel (gravimetrisch) zal moeten bepalen, om een correcte uitlezing in µg per m3 te krijgen. In de praktijk blijkt dat deze tijdrovende conversiebepaling veelal niet wordt gedaan en wordt gemeten met de standaard ingestelde conversiefactor. De metingen in microgrammen per kubieke meter zijn daarom niet 100% betrouwbaar.

In het geval dat een klant een geaccrediteerde PM2,5 meting wil doen, dan is hij aangewezen op een gecertificeerde instantie die deze metingen uitvoert via de gravimetrische methode. Onderaan deze pagina staat een verwijzing naar een geschikte instantie.



6: Wat is de impact van de relatieve luchtvochtigheid op de meetresultaten van een Dylos fijnstofmeter?

Bij een hoge relatieve luchtvochtigheid (RH) zitten er microscopisch kleine waterdruppeltjes (aerosol) in de lucht. De afmeting van deze waterdruppeltes kan binnen de meetrange van fijnstof (PM2.5: diameter <2,5µm) vallen. Hierdoor zul je bij een hoge relatieve luchtvochtigheid (>70%RH) een correctiefactor moeten toepassen om het aerosol-effect te elimineren. Waterdruppeltjes zijn geen fijnstof. Water is een vloeistof die bij hogere temperatuur verdampt.

De Universiteit van Montana (Center for Environmental Health Sciences) heeft een spreadsheet en diagram ontwikkeld om de Dylos meetwaarden om te zetten naar µg/m3. Hierbij wordt tevens de invloed van de relatieve luchtvochtigheid meegenomen. Als u geïnteresseerd bent in de wetenschappelijke onderbouwing van de conversie en de conversiespreadsheet zelf wilt toepassen, dan zijn de volgende documenten interessant: 'Data validation' en 'Dylos conversion'.

luchtvochtigheid



7: Hoe zit het met de meetnauwkeurigheid bij hoge stofconcentraties?

Deeltjestellers meten de afmeting van de deeltjes indirect en baseren dit op de verstrooiing van licht, hierdoor is de nauwkeurigheid mede afhankelijk van de eigenschappen van de deeltjes. Dit is de wijze waarop alle fijnstofmeters/deeltjestellers werken en is derhalve geen issue.

Deeltjestellers zullen 'ondertellen' als de concentratie deeltjes toeneemt. Wij garanderen een maximum van 10% ondertelling bij 10.000 deeltjes per 0,01 'cubic foot’. In de praktijk presteren onze fijnstofmeters significant beter dan dat: maximaal 10% bij 30.000 deeltjes per 0,01 'cubic foot'.



8: Is het nodig om de fijnstofmeter na een bepaalde tijd opnieuw te laten kalibreren?

Er zijn klanten die hun meter elke twee jaar laten kalibreren, maar onze ervaring is dat dit niet nodig is.
Als de klant het gevoel heeft dat het apparaat onjuiste tellingen verricht, dan kan het zijn dat reparatie/kalibratie nodig is.
Het enige onderhoud dat de fijnstofmeter nodig heeft is dat hij met enige regelmaat wordt schoongeblazen met perslucht.
De regelmaat hangt af van de vervuiling van de omgeving. Een spuitbus met perslucht is te koop bij een elektronicazaak.



9: Telt de deeltjesteller alleen fijnstofdeeltjes?

De deeltjesteller is niet selectief en telt álle deeltjes met een diameter vanaf 0,5µm. Het is dus mogelijk dat microscopisch kleine waterdruppeltjes (aerosolen), bijv. afkomstig van mist, het aantal deeltjes (tijdelijk) doet toenemen.



10: Hoe telt de Air Quality Monitor de deeltjes?

De Dylos AQM is een zogenaamde optische deeltjeteller. Deze maakt gebruik van de isokinetische methode. De ventilator blaast een vaste hoeveelheid lucht in de meetkamer. De laser schijnt via een parabolische spiegel strooilicht op de sensor. Dit resulteert in een zeer nauwkeurig signaal met een concentratie limiet van 3.000.000 partikels per kubieke foot. In de 'monitoring mode' wordt elk uur gedurende één minuut, aan de hand van 20 monsters van elk 3 seconden, berekend wat de gemiddelde waarde is.



11: Werkt de Dylos ook met Apple/Mac software?

Helaas draait de Dylos Logger software enkel op Windows. Als iemand alleen een Mac (Apple) heeft, dan is het mogelijk om de data van de Dylos uit te lezen met de gratis software ‘CoolTerm’. Wij hebben een handleiding gemaakt om eenvoudig het intern geheugen van de DC1700 uit te kunnen lezen met de CoolTerm software.



12: Is het mogelijk om de meetgegevens via een webportal zichtbaar te maken in een monitoring systeem?

Het bedrijf Munisense heeft een online -INSIGHTNOW- platform ontwikkeld waarmee de meetgegevevens van een Dylos fijnstofmeter, CO2 waarden, temperatuur en luchtvochtigheid via een webportal zichtbaar worden gemaakt, zodat het binnenklimaat op afstand kan worden gemonitord.

Op de pagina 'Publicaties' staan onderaan de rubriek 'Dylos gerelateerde publicaties' een aantal links naar publicaties over de toepassing van Arduino om de meetwaarden realtime uit te lezen.



13: Wat kan ik doen als ik meet dat de lucht niet schoon is?

Gezonde lucht is fris én schoon! Eigenlijk moet je beide zaken meten, ‘fris’ meet je met een CO2 meter en ‘schoon’ meet je met een fijnstofmeter. Met een CO2 meter kun je bewust(er) ventileren, zodoende dat je weet dat er voldoende frisse lucht binnenkomt. Voldoende frisse lucht is belangrijk voor optimale prestaties en om gezondheidsproblemen te voorkomen. Of de lucht schoon is kun je meten met een fijnstofmeter. De oplossing is niet de ramen luchtroosters  te sluiten, omdat er dan onvoldoende frisse lucht binnenkomt, maar filters te plaatsen in de luchtroosters en eventueel een luchtreiniger in de werkruimte(s). De inhoud van de ruimte is bepalend voor het type en de capaciteit van de luchtreiniger.



14: Zijn er bedrijven die luchtonderzoek doen?

Er zijn weinig bedrijven die fijnstofonderzoek doen. De reden is dat de meetapparaatuur schrikbarend duur is en daarom kost een fijnstofonderzoek minimaal € 1.500 ex btw. Elke meting is een momentopname, dus zul je veelal meerdere dagen metingen moeten uitvoeren. Het nadeel van de gravimetrisch meetmethode is dat het een gemiddelde meting is over meerdere uren. Je kunt dus geen pieken en dalen registreren, hetgeen wel het geval is met de Sujing of Dylos fijnstofmeters.

Voor fijnstofonderzoek verwijzen wij u graag naar onderstaande bedrijven. Buro Blauw is het enige bedrijf dat geaccrediteerd fijnstofonderzoek kan doen.

Strooming Blauw